Nơi làm việc và trường học là hai môi trường lây nhiễm nhiều nhất — đông người, không gian chung, tiếp xúc kéo dài.
Vài thay đổi trong môi trường chung có tác động lớn hơn nhiều so với nỗ lực cá nhân đơn lẻ.
Ở nơi làm việc
Biện pháp có tác động lớn nhất
Chính sách cho phép người ốm nghỉ ở nhà mà không bị thiệt.
Lý do: nó cắt nguồn lây thay vì chỉ giảm phơi nhiễm.
Khi nhân viên sợ mất thu nhập hoặc sợ bị đánh giá, họ sẽ đi làm khi ốm — và một người có thể lây cho cả phòng.
Xét về tổng thiệt hại: một người nghỉ hai ngày rẻ hơn nhiều so với năm người nghỉ hai ngày.
Những việc cá nhân làm được
- Ở nhà khi ốm, hoặc làm việc tại nhà nếu được.
- Đeo khẩu trang nếu buộc phải đi làm khi đang ốm.
- Rửa tay thường xuyên.
- Che miệng bằng khuỷu tay khi ho, hắt hơi.
- Lau bàn phím, chuột, điện thoại của mình.
- Không dùng chung cốc, đồ ăn.
- Tiêm phòng cúm.
Về không gian chung
Thông gió là biện pháp bị đánh giá thấp nhất.
- Mở cửa sổ vài lần trong ngày.
- Mở cửa sau các cuộc họp trong phòng kín.
- Tránh họp dài trong phòng kín đông người — họp ngắn hơn hoặc họp trực tuyến.
- Nếu dùng điều hoà: vẫn cần mở cửa thông gió vì điều hoà không lấy khí tươi từ ngoài vào.
- Vệ sinh lưới lọc điều hoà định kỳ.
Bề mặt chung
Các nơi nhiều người chạm:
- Tay nắm cửa.
- Nút thang máy.
- Máy in dùng chung.
- Vòi nước, cây nước.
- Bàn họp.
- Tủ lạnh, lò vi sóng ở khu bếp.
Lau thường xuyên và rửa tay sau khi chạm.
Khu ăn uống
- Rửa tay trước khi ăn.
- Không dùng chung đồ.
- Dùng thìa chung để gắp thức ăn nếu ăn chung.
- Người ốm ăn riêng.
- Thông gió khu ăn.
Đề xuất với nơi làm việc
Nếu có thể góp ý:
- Chính sách nghỉ ốm linh hoạt.
- Cho phép làm việc tại nhà khi ốm nhẹ.
- Để sẵn nước rửa tay khô ở các điểm chung.
- Cải thiện thông gió.
- Tổ chức tiêm phòng cúm tại chỗ — nhiều nơi làm việc có chương trình này.
- Không tạo áp lực khiến người ốm phải đi làm.
Ở trường học và nhà trẻ
Đây là môi trường lây nhiễm mạnh nhất — trẻ tiếp xúc gần, dùng chung đồ chơi, chưa biết giữ vệ sinh.
Những việc nhà trường làm được
- Mở cửa thông gió lớp học — biện pháp đơn giản và hiệu quả nhất.
- Nhắc và tạo điều kiện cho trẻ rửa tay — bồn rửa vừa tầm, có xà phòng.
- Rửa tay trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh, sau khi chơi ngoài.
- Vệ sinh đồ chơi và bề mặt hay chạm.
- Dạy trẻ che miệng bằng khuỷu tay.
- Có quy định rõ về việc trẻ ốm nghỉ học.
- Thông báo cho phụ huynh khi lớp có dịch.
- Không nhận trẻ đang sốt.
- Khuyến khích giáo viên tiêm phòng.
Những việc cha mẹ làm được
- Cho con nghỉ khi ốm — vì con và vì các bạn.
- Thông báo cho lớp nếu con mắc bệnh dễ lây.
- Dạy con rửa tay ở nhà cho thành thói quen.
- Dạy con che miệng khi ho.
- Dạy con không dùng chung cốc, không chia đồ ăn đã cắn.
- Tiêm phòng đầy đủ cho con.
- Hỏi rõ quy định của trường về trẻ ốm.
- Bảo đảm con ngủ đủ và ăn đa dạng.
Câu hỏi nên hỏi nhà trường
- Lớp có được thông gió không?
- Trẻ có được nhắc rửa tay không?
- Đồ chơi có được vệ sinh không?
- Quy định về trẻ ốm thế nào?
- Có thông báo khi lớp có dịch không?
- Nếu con ốm ở lớp thì xử lý ra sao?
Khi trong lớp hoặc phòng làm việc có dịch
- Tăng thông gió.
- Tăng tần suất lau bề mặt.
- Cân nhắc đeo khẩu trang.
- Người có nguy cơ cao chú ý hơn.
- Hạn chế hoạt động tập trung đông trong phòng kín.
- Theo dõi triệu chứng của bản thân.
- Nghỉ ngay khi có triệu chứng.
Một vấn đề thực tế
Không phải ai cũng nghỉ được khi ốm.
Người làm công ăn ngày, người làm thời vụ, người không có chế độ nghỉ ốm — với họ, nghỉ là mất thu nhập.
Đây là vấn đề của chính sách chứ không phải của ý thức cá nhân.
Nếu buộc phải đi làm khi ốm, ít nhất:
- Đeo khẩu trang.
- Rửa tay thường xuyên.
- Giữ khoảng cách khi có thể.
- Tránh xa người nguy cơ cao.
- Về nhà nghỉ ngay, không làm thêm.
Một cách nhìn
Phòng bệnh ở môi trường chung khác với phòng bệnh cá nhân ở một điểm:
Hiệu quả phụ thuộc vào nhiều người cùng làm.
Một người rửa tay thì bảo vệ được mình. Cả phòng cùng rửa tay, cùng ở nhà khi ốm, cùng mở cửa thông gió — thì cả phòng đều đỡ.
Và điều đó thường bắt đầu từ vài người làm gương, hoặc từ một chính sách hợp lý.
Câu hỏi thường gặp
Biện pháp nào hiệu quả nhất ở nơi làm việc?
Chính sách cho phép người ốm nghỉ ở nhà mà không bị thiệt. Đây là biện pháp có tác động lớn nhất vì nó cắt nguồn lây thay vì chỉ giảm phơi nhiễm.
Văn phòng máy lạnh kín cần chú ý gì?
Điều hoà thông thường không lấy khí tươi từ ngoài vào, nên cần mở cửa thông gió vài lần trong ngày, đặc biệt sau các cuộc họp đông người trong phòng kín.
Trường học nên làm gì để giảm lây?
Mở cửa thông gió lớp học, nhắc và tạo điều kiện cho trẻ rửa tay, vệ sinh đồ chơi và bề mặt hay chạm, và có quy định rõ về việc trẻ ốm nghỉ học.
Cha mẹ nên phối hợp với nhà trường thế nào?
Cho con nghỉ khi ốm, thông báo cho lớp nếu con mắc bệnh dễ lây, hỏi rõ quy định về thời gian hết sốt trước khi trở lại, và dạy con rửa tay ở nhà.