Mười điều đáng nhớ về cảm cúm

Đây là bài cuối của trang — tóm tắt những điều quan trọng nhất.

1. Cảm và cúm do virus, không phải vi khuẩn

Hệ quả trực tiếp: kháng sinh không có tác dụng.

Kháng sinh tấn công các cấu trúc chỉ có ở vi khuẩn — virus không có những cấu trúc đó.

Tự dùng kháng sinh khi bị cảm vừa vô ích, vừa gây tác dụng phụ, vừa góp phần gây kháng thuốc.

2. Phần lớn trường hợp tự khỏi

Với người khoẻ mạnh, cảm và cúm tự khỏi sau khoảng một tuần.

Không có thuốc nào rút ngắn được cảm lạnh đáng kể — và điều đó không sao.

Việc cần làm là chăm sóc cho dễ chịu trong khi cơ thể tự hồi phục.

3. Ba việc quan trọng nhất khi ốm

• Nghỉ ngơi.
• Uống đủ nước.
• Theo dõi dấu hiệu trở nặng.

Ba việc này quan trọng hơn bất kỳ loại thuốc nào.

Thuốc chỉ để giảm triệu chứng cho dễ chịu — và chỉ dùng khi thật sự khó chịu.

4. Màu dịch mũi không nói lên gì về nhiễm khuẩn

Dịch mũi chuyển từ trong sang đục, vàng hoặc xanh là diễn biến bình thường của cảm.

Nó không phải bằng chứng nhiễm khuẩn và không phải chỉ định dùng kháng sinh.

Đây là một trong những hiểu nhầm gây dùng kháng sinh sai nhiều nhất.

5. Dấu hiệu trở nặng cần nhớ

Đi khám ngay khi:

• Khó thở, thở nhanh.
• Đau tức ngực.
• Môi tím.
• Lú lẫn, li bì.
• Không uống được nước.
• Co giật.
• Ban không mất khi ấn.
• Đang đỡ rồi lại sốt và mệt trở lại.

Dấu hiệu cuối đáng nhớ đặc biệt — nó gợi ý có thể có biến chứng.

6. Ở trẻ nhỏ, nhìn cách thở

Trẻ không nói được rằng mình khó thở.

Cần chủ động quan sát:

• Rút lõm ngực.
• Cánh mũi phập phồng.
• Thở rên.
• Thở nhanh.
• Môi tím.

Và: trẻ dưới ba tháng có sốt — luôn đi khám.

7. Ở người cao tuổi, dấu hiệu không điển hình

Người cao tuổi có thể nhiễm trùng nặng mà không sốt cao.

Dấu hiệu thay thế:

• Lú lẫn mới xuất hiện.
• Ngã.
• Ăn kém, nằm li bì.
• Thở nhanh.

Mọi thay đổi rõ rệt so với bình thường đều đáng được đánh giá.

8. Biết mình có thuộc nhóm nguy cơ không

Nhóm cần chú ý hơn:

• Trẻ nhỏ.
• Người cao tuổi.
• Thai phụ.
• Người có bệnh mạn tính — phổi, tim, tiểu đường, thận.
• Người suy giảm miễn dịch.

Với các nhóm này:

• Đi khám sớm hơn, không chờ xem.
• Có thể có chỉ định thuốc kháng virus nếu là cúm.
• Không tự ngừng thuốc bệnh nền.
• Hỏi dược sĩ trước khi dùng thuốc cảm.

9. Hỏi dược sĩ là việc miễn phí và ít người làm

Dược sĩ có thể:

• Tư vấn thuốc phù hợp với triệu chứng, tuổi và bệnh nền.
• Kiểm tra tương tác với thuốc đang dùng.
• Cho biết khi nào cần đi khám.
• Cảnh báo về chồng liều.

Nên mang theo danh sách thuốc đang dùng — kể cả thực phẩm chức năng và thảo dược.

Và nhớ: nhiều thuốc cảm phối hợp đã chứa sẵn thành phần hạ sốt — uống thêm thuốc hạ sốt riêng có thể gây quá liều.

10. Phòng bệnh hiệu quả hơn chữa

Những việc có bằng chứng rõ nhất:

• Tiêm phòng cúm hằng năm — đặc biệt với nhóm nguy cơ, và cả người sống cùng họ.
• Rửa tay thường xuyên — biện pháp rẻ nhất và hiệu quả nhất.
• Ở nhà khi ốm.
• Thông gió nhà cửa và nơi làm việc.
• Che miệng bằng khuỷu tay khi ho hắt hơi.
• Không hút thuốc trong nhà.
• Ngủ đủ, ăn đa dạng, vận động đều.
• Kiểm soát tốt bệnh nền.

Những việc không nên làm

Tóm tắt các cảnh báo trong trang:

• Không tự mua kháng sinh.
• Không tự yêu cầu truyền dịch khi vẫn uống được.
• Không dùng nhiều thuốc cảm cùng lúc — nguy cơ chồng liều.
• Không lau cồn để hạ sốt, đặc biệt cho trẻ.
• Không xông cho trẻ nhỏ — nguy cơ bỏng.
• Không dùng mật ong cho trẻ dưới một tuổi.
• Không dùng thuốc bột, viên hoàn không nhãn cho trẻ — nguy cơ ngộ độc chì.
• Không cạo gió, giác hơi cho trẻ.
• Không tự ngừng thuốc điều trị bệnh nền khi ốm.
• Không kiêng ăn, không kiêng nước.

Một câu cuối

Cảm cúm là chuyện ai cũng gặp vài lần mỗi năm.

Phần lớn thời gian, nó chỉ cần nghỉ ngơi, uống nước và kiên nhẫn.

Điều đáng giữ trong đầu là hai câu hỏi:

"Mình hoặc người nhà có thuộc nhóm cần chú ý hơn không?"

"Có dấu hiệu trở nặng nào không?"

Trả lời được hai câu đó là đủ để xử lý đúng trong hầu hết trường hợp.

Câu hỏi thường gặp