Đây là quyết định mà hầu như ai cũng phải đưa ra vài lần mỗi năm — và nó thường được đưa ra trong lúc đang mệt, đang vội, và đang lo về công việc.
Bài này nêu các yếu tố đáng cân nhắc.
Ba lý do nên nghỉ
1. Lây cho người khác
Như đã nói ở bài về đường lây: khả năng lây mạnh nhất trong vài ngày đầu — chính là lúc người ta hay cố đi làm vì "mới chỉ hơi mệt".
Trong một văn phòng kín, một người bệnh có thể lây cho nhiều người.
Tính ra, một người nghỉ hai ngày thường ít thiệt hại hơn năm người nghỉ hai ngày.
2. Mình lâu khỏi hơn
Cơ thể cần năng lượng để chống nhiễm trùng.
Đi làm khi đang sốt nghĩa là:
- Không được nghỉ ngơi.
- Dễ mất nước.
- Căng thẳng thêm.
- Có khi phải ra ngoài trời, đi lại nhiều.
Kết quả thường là ốm lâu hơn.
3. Hiệu suất thấp
Người đang sốt và đau đầu làm việc kém tập trung, dễ sai sót.
Với một số công việc — lái xe, vận hành máy móc, công việc cần chính xác cao — điều này còn là vấn đề an toàn.
Cần lưu ý: một số thuốc cảm gây buồn ngủ và ảnh hưởng tới sự tỉnh táo. Đây là điều cần hỏi dược sĩ nếu công việc đòi hỏi tập trung.
Khi nào nhất định nên nghỉ
- Đang sốt.
- Mệt nhiều, không tập trung được.
- Ho nhiều, hắt hơi liên tục.
- Mới khởi phát trong vài ngày đầu.
- Nôn, tiêu chảy.
- Công việc cần tập trung cao hoặc liên quan tới an toàn.
Đặc biệt nên nghỉ nếu làm việc gần
- Người cao tuổi — viện dưỡng lão, chăm sóc người già.
- Trẻ nhỏ — nhà trẻ, trường học.
- Người bệnh — cơ sở y tế.
- Thực phẩm — nhà hàng, bếp ăn.
- Người có bệnh nền, suy giảm miễn dịch.
Với các môi trường này, việc đi làm khi ốm có thể gây hậu quả nghiêm trọng cho người khác.
Nhiều nơi có quy định riêng về việc này — nên biết và tuân thủ.
Khi nào có thể cân nhắc đi làm
- Chỉ còn triệu chứng nhẹ ở mũi họng.
- Không sốt.
- Cảm thấy đủ sức.
- Đã qua giai đoạn đầu.
- Làm việc riêng lẻ, ít tiếp xúc gần.
- Có thể làm việc tại nhà.
Mục cuối là lựa chọn tốt nhất khi có thể: làm việc tại nhà giải quyết được cả hai vấn đề — không lây cho ai mà công việc vẫn chạy.
Bao giờ đi làm lại
Hướng dẫn thường được nhắc tới:
- Sau khi hết sốt được một khoảng thời gian mà không cần dùng thuốc hạ sốt.
- Khi cảm thấy đủ sức làm việc.
- Khi các triệu chứng đã giảm rõ.
Phần in đậm quan trọng: nếu đang uống thuốc hạ sốt và nhờ đó mà không sốt, thì đó chưa phải là hết sốt.
Về ho kéo dài
Ho kéo dài sau khi đã khỏi thường không còn lây mạnh — như đã nói ở bài riêng, đó là quá trình hồi phục của niêm mạc.
Không cần nghỉ làm chỉ vì còn ho, miễn là không sốt và đã khoẻ lại.
Nếu buộc phải đi làm
Thực tế là không phải ai cũng nghỉ được — công việc thời vụ, làm công ăn ngày, không có chế độ nghỉ ốm.
Nếu buộc phải đi, giảm lây bằng cách:
- Đeo khẩu trang.
- Rửa tay thường xuyên.
- Che miệng bằng khuỷu tay khi ho hắt hơi.
- Giữ khoảng cách khi có thể.
- Tránh không gian kín đông người, mở cửa thông gió.
- Không dùng chung cốc, đồ ăn.
- Lau bàn phím, điện thoại, bàn làm việc.
- Tránh xa người thuộc nhóm nguy cơ cao.
- Uống đủ nước, tranh thủ nghỉ khi có thể.
- Về nhà nghỉ ngơi, không làm thêm việc gì.
Với con đi học
Nên cho nghỉ khi
- Trẻ sốt.
- Mệt nhiều, li bì.
- Ho nhiều.
- Nôn, tiêu chảy.
- Không đủ sức tham gia hoạt động ở lớp.
- Đau mắt đỏ, phát ban chưa rõ nguyên nhân.
Nên hỏi rõ nhà trường
Nhiều trường có quy định về thời gian hết sốt trước khi trẻ trở lại lớp.
Biết trước quy định giúp gia đình sắp xếp.
Về việc gửi trẻ khi đang ốm
Đây là tình huống khó vì cha mẹ phải đi làm.
Nhưng cần cân nhắc: trẻ ốm ở lớp vừa mệt vừa lây cho bạn, và thường sẽ phải đón về giữa chừng.
Nếu có thể, sắp xếp người trông ở nhà là tốt hơn cho cả trẻ lẫn lớp.
Một cách nhìn
Văn hoá làm việc ở nhiều nơi coi việc đi làm khi ốm là biểu hiện của tinh thần trách nhiệm.
Nhưng xét về kết quả thực tế: một người nghỉ hai ngày rồi khoẻ lại có ích cho công việc hơn là một người làm việc uể oải cả tuần và lây cho cả phòng.
Và với những nơi làm việc cùng người già, trẻ nhỏ hoặc người bệnh, việc ở nhà khi ốm không phải là thiếu trách nhiệm — nó chính là trách nhiệm.
Câu hỏi thường gặp
Khi nào nhất định nên nghỉ ở nhà?
Khi đang sốt, mệt nhiều, ho nhiều, hoặc mới khởi phát trong vài ngày đầu vì đây là lúc lây mạnh nhất. Ngoài ra nếu làm việc gần người thuộc nhóm nguy cơ cao thì càng nên nghỉ.
Đi làm khi ốm có hại gì?
Lây cho đồng nghiệp, làm mình lâu khỏi hơn vì thiếu nghỉ ngơi, hiệu suất làm việc giảm nhiều, và tăng nguy cơ biến chứng nếu cố gắng quá sức khi đang sốt.
Bao giờ thì đi làm lại được?
Thường được khuyên là sau khi hết sốt được một khoảng thời gian mà không cần dùng thuốc hạ sốt, và khi cảm thấy đủ sức. Ho kéo dài đơn thuần thường không còn lây mạnh.
Khi nào cho con nghỉ học?
Khi trẻ sốt, mệt nhiều, ho nhiều, hoặc không đủ sức tham gia hoạt động. Nhiều trường có quy định về thời gian hết sốt trước khi trẻ trở lại lớp, nên hỏi rõ nhà trường.