Cúm trong thai kỳ: vì sao cần chú ý hơn

Thai phụ nằm trong nhóm được xếp là có nguy cơ cao khi mắc cúm.

Đây không phải để gây lo lắng — mà để biết cần làm gì khác so với người bình thường.

Vì sao nguy cơ cao hơn

Thai kỳ tạo ra nhiều thay đổi trong cơ thể:

Thay đổi về miễn dịch

Hệ miễn dịch trong thai kỳ có những điều chỉnh để cơ thể dung nạp thai.

Điều này có thể ảnh hưởng tới cách cơ thể đáp ứng với nhiễm trùng.

Thay đổi về tim mạch

Tim phải làm việc nhiều hơn để đáp ứng nhu cầu của thai kỳ.

Khi có thêm gánh nặng của nhiễm trùng và sốt, dự trữ còn lại ít hơn.

Thay đổi về hô hấp

Khi thai lớn, tử cung đẩy cơ hoành lên, làm giảm dung tích phổi.

Nhu cầu oxy lại tăng.

Kết quả: khi có vấn đề về hô hấp, thai phụ ít có dự trữ để bù trừ hơn.

Vì sao sốt đáng chú ý

Sốt cao trong thai kỳ là điều cần được xử trí và theo dõi.

Vì vậy thai phụ được khuyên:

• Liên hệ bác sĩ khi sốt, không tự chờ xem.
• Không tự dùng thuốc hạ sốt mà chưa hỏi.

Điểm thứ hai quan trọng: không phải thuốc hạ sốt nào cũng phù hợp trong thai kỳ, và việc chọn loại nào cần theo hướng dẫn của bác sĩ.

Nên làm gì khi có triệu chứng

Liên hệ bác sĩ sớm

Đây là điểm khác biệt quan trọng nhất so với người bình thường.

Thay vì tự chăm sóc và chờ xem, thai phụ nên liên hệ bác sĩ ngay khi có triệu chứng nghi cúm.

Lý do:

• Có thể có chỉ định thuốc kháng virus — và thuốc này hiệu quả nhất khi dùng sớm.
• Cần theo dõi sát hơn.
• Cần hướng dẫn về thuốc giảm triệu chứng phù hợp.

Nghỉ ngơi và bù nước

• Nghỉ nhiều hơn bình thường.
• Uống đủ nước — sốt làm mất nước nhanh, và mất nước trong thai kỳ cần tránh.
• Ăn được gì ăn nấy, chia nhỏ bữa.
• Không cố gắng làm việc như bình thường.

Không tự dùng thuốc

Đây là nguyên tắc quan trọng nhất.

Bao gồm cả:

• Thuốc hạ sốt, giảm đau.
• Thuốc cảm tổng hợp nhiều thành phần.
• Thuốc ho.
• Thuốc nhỏ mũi co mạch.
• Thảo dược và thực phẩm chức năng.
• Xông hơi — thường được khuyên tránh trong thai kỳ.

Mục về thảo dược đáng nhấn: phần lớn dược liệu chưa có dữ liệu an toàn cho thai kỳ, nên "tự nhiên" không đồng nghĩa với an toàn ở đây.

Dấu hiệu phải đi khám ngay

• Khó thở, hụt hơi.
• Đau tức ngực.
• Sốt cao không hạ.
• Nôn nhiều, không uống được nước.
• Chóng mặt nhiều, gần ngất.
• Lú lẫn.
• Giảm cử động thai — dấu hiệu luôn cần được đánh giá.
• Đau bụng, ra huyết, ra dịch bất thường.
• Có dấu hiệu chuyển dạ.

Ba mục cuối là các dấu hiệu sản khoa cần đi khám ngay, không liên quan tới mức độ cúm.

Về tiêm phòng

Vắc-xin cúm bất hoạt được khuyến cáo cho thai phụ ở nhiều nơi.

Hai lợi ích

1. Bảo vệ người mẹ — giảm nguy cơ mắc và giảm mức độ nặng.

2. Bảo vệ em bé sau sinh — kháng thể từ mẹ truyền qua nhau thai, giúp bảo vệ bé trong những tháng đầu đời khi bé còn quá nhỏ để tự tiêm.

Điểm thứ hai đặc biệt đáng chú ý, vì trẻ sơ sinh là nhóm dễ bị cúm nặng.

Nên hỏi bác sĩ sản về

• Có nên tiêm không với trường hợp cụ thể của mình.
• Thời điểm phù hợp.
• Loại vắc-xin.
• Tiêm ở đâu.

Phòng tránh trong thai kỳ

• Rửa tay thường xuyên.
• Tránh tiếp xúc gần với người đang ốm.
• Hạn chế nơi đông người kín trong mùa dịch.
• Đeo khẩu trang khi tới nơi đông người.
• Thông gió nhà cửa.
• Ngủ đủ, ăn đủ chất.
• Khuyến khích người trong nhà tiêm phòng — giảm nguy cơ mang bệnh về.

Mục cuối là biện pháp gián tiếp nhưng có hiệu quả thật.

Sau sinh và khi cho con bú

Vài điều đáng biết:

• Giai đoạn sau sinh vẫn được xếp là có nguy cơ cao hơn.
• Mẹ bị cúm thường vẫn có thể tiếp tục cho con bú — sữa mẹ chứa kháng thể có ích cho bé.
• Nhưng cần các biện pháp giảm lây: rửa tay kỹ trước khi bế con, đeo khẩu trang khi cho bú.
• Nếu mẹ quá mệt, có thể vắt sữa để người khác cho bé ăn.
• Hỏi bác sĩ về việc dùng thuốc khi đang cho con bú.

Mục thứ hai hay bị hiểu nhầm: nhiều người nghĩ phải ngừng cho bú khi mẹ ốm, nhưng thường không cần — điều cần làm là giảm lây qua đường hô hấp và tiếp xúc.

Đây là điều nên hỏi bác sĩ để có hướng dẫn cụ thể cho trường hợp của mình.

Một lời cuối

Phần lớn thai phụ bị cúm sẽ hồi phục bình thường.

Điều khác biệt chủ yếu là: đi khám sớm hơn, không tự dùng thuốc, và theo dõi sát hơn.

Ba điều đó đủ để xử lý tình huống này một cách an toàn.

Câu hỏi thường gặp