Cảm, cúm hay dị ứng: ba thứ hay bị lẫn

Có những người "bị cảm" quanh năm — tháng nào cũng hắt hơi sổ mũi, uống thuốc cảm hết đợt này tới đợt khác.

Rất nhiều trường hợp trong số đó không phải cảm.

Ba thứ hay bị lẫn

Ba dấu hiệu nhận ra dị ứng

1. Ngứa

Đây là dấu hiệu đặc trưng nhất.

• Ngứa mũi — hay dụi mũi, hắt hơi tràng dài.
• Ngứa mắt — hay dụi mắt, mắt đỏ, chảy nước mắt.
• Ngứa họng, ngứa tai.
• Ngứa vòm miệng.

Cảm lạnh có thể rát họng, nhưng hiếm khi gây ngứa mắt dữ dội.

2. Không sốt

Viêm mũi dị ứng không gây sốt.

Nếu có sốt thì đó là dấu hiệu của nhiễm trùng — kể cả ở người vốn có cơ địa dị ứng.

3. Kéo dài và lặp lại

• Cảm lạnh: vài ngày tới một tuần rồi hết.
• Dị ứng: kéo dài hàng tuần, hàng tháng, hoặc quanh năm.

Và quan trọng: dị ứng lặp lại theo một quy luật.

Tìm quy luật

Đây là cách hữu ích nhất để nhận ra dị ứng.

Thử để ý xem triệu chứng có liên quan tới:

Thời điểm

• Nặng nhất vào buổi sáng khi vừa ngủ dậy? — gợi ý tác nhân trong phòng ngủ.
• Cùng một mùa mỗi năm? — gợi ý phấn hoa hoặc thời tiết.
• Khi trời trở lạnh hoặc thay đổi thời tiết?

Địa điểm

• Đỡ hẳn khi đi xa nhà, nặng lại khi về?
• Nặng ở một nơi cụ thể — văn phòng, nhà người quen?
• Nặng khi ở gần vật nuôi?

Hoạt động

• Khi dọn nhà, quét bụi, thay chăn ga?
• Khi ra vườn, cắt cỏ?
• Khi tiếp xúc với khói, mùi mạnh?

Nếu tìm được quy luật, đó là manh mối quan trọng nhất — và là thông tin rất có giá trị khi đi khám.

Nên ghi lại trong vài tuần: ngày nào nặng, ngày nào nhẹ, hôm đó ở đâu, làm gì.

Các tác nhân thường gặp

• Mạt bụi nhà — sống trong chăn ga gối đệm, thảm. Đây là tác nhân rất phổ biến ở khí hậu ẩm.
• Phấn hoa — theo mùa.
• Nấm mốc — nơi ẩm thấp, tường thấm.
• Lông và vảy da vật nuôi.
• Gián.
• Khói thuốc, khói bếp, mùi hoá chất — đây là chất kích thích chứ không phải dị nguyên thật, nhưng làm nặng thêm.
• Thay đổi thời tiết đột ngột.

Vì sao nhầm lẫn gây hại

Người bị dị ứng nhưng tưởng là cảm sẽ:

• Uống thuốc cảm quanh năm mà không giải quyết được gốc.
• Có khi uống cả kháng sinh — hoàn toàn không có tác dụng.
• Không tìm ra tác nhân nên không tránh được.
• Không được điều trị đúng hướng.
• Sống chung với triệu chứng nhiều năm, ảnh hưởng tới giấc ngủ và chất lượng sống.

Điểm cuối hay bị đánh giá thấp: nghẹt mũi mạn tính ảnh hưởng thật tới giấc ngủ, và ngủ kém kéo dài ảnh hưởng tới mọi thứ khác.

Liên quan tới hen

Viêm mũi dị ứng và hen thường đi cùng nhau.

Nếu ngoài hắt hơi sổ mũi còn có ho kéo dài, thở khò khè, tức ngực, hụt hơi khi gắng sức — đó là lý do đi khám, vì có thể có hen chưa được chẩn đoán.

Nên làm gì

Nếu nghi ngờ là dị ứng chứ không phải cảm:

1. Ghi nhật ký triệu chứng trong vài tuần — khi nào, ở đâu, làm gì.
2. Đi khám — mang theo nhật ký.
3. Nói rõ đã thử những thuốc gì và có đỡ không.
4. Bác sĩ có thể đề nghị xét nghiệm tìm tác nhân nếu cần.
5. Hỏi về cách giảm tiếp xúc với tác nhân — đây thường là phần hiệu quả nhất.

Về điều trị: có các thuốc dùng cho viêm mũi dị ứng, nhưng việc chọn loại nào và dùng thế nào cần hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ — không nên tự mua theo quảng cáo.

Một lưu ý

Người có cơ địa dị ứng vẫn bị cảm và cúm như mọi người.

Dấu hiệu để nghĩ tới nhiễm virus trên nền dị ứng:

• Xuất hiện sốt.
• Đau mỏi người.
• Triệu chứng khác hẳn kiểu thường ngày.
• Dịch mũi đặc lại và đổi màu.

Khi đó, việc cần làm là chăm sóc như với cảm cúm và theo dõi dấu hiệu trở nặng — đặc biệt nếu có hen kèm theo.

Câu hỏi thường gặp