Trẻ nhỏ bị cảm: chăm sóc và theo dõi

Trẻ nhỏ bị cảm rất thường xuyên — và mỗi lần đều làm cha mẹ lo.

Biết cách chăm sóc và biết nhìn gì giúp bớt lo đáng kể.

Vì sao trẻ hay bị cảm

• Chưa gặp nhiều loại virus — mỗi lần nhiễm là một lần cơ thể học.
• Môi trường nhà trẻ đông và tiếp xúc gần.
• Trẻ chưa biết che miệng khi ho, hay cho tay vào miệng.
• Đường thở nhỏ nên triệu chứng dễ rõ hơn.

Số lần ốm thường giảm dần khi trẻ lớn. Đây là quá trình tự nhiên.

Dấu hiệu cho thấy trẻ vẫn ổn

Đây là phần giúp cha mẹ yên tâm.

• Vẫn chơi giữa các cơn sốt — chỉ báo quan trọng nhất.
• Vẫn uống được nước.
• Vẫn tương tác, vẫn cười.
• Thở bình thường.
• Số tã ướt không giảm nhiều.
• Môi hồng.
• Hạ sốt thì tỉnh táo và chơi lại.

Trẻ sốt cao nhưng vẫn chơi ít đáng lo hơn trẻ sốt vừa mà li bì.

Chăm sóc

Bù nước — ưu tiên số một

• Cho uống từng ngụm nhỏ, thật thường xuyên.
• Dùng thìa hoặc xi-lanh không kim nếu trẻ không chịu uống cốc.
• Trẻ bú mẹ: cho bú nhiều cữ hơn.
• Thử nước, nước cháo, nước canh.
• Oresol nếu có nôn, tiêu chảy hoặc sốt cao — pha đúng tỷ lệ.
• Theo dõi số tã ướt.

Hạ sốt

Nguyên tắc:

• Liều theo cân nặng, không theo tuổi ước chừng.
• Dùng đúng dạng dành cho trẻ.
• Dùng dụng cụ đong kèm theo, không dùng thìa ăn cơm.
• Ghi lại giờ uống để không nhầm.
• Không dùng thuốc của người lớn.
• Hỏi dược sĩ nếu chưa chắc.

Cảnh báo về chồng liều: nhiều thuốc cảm cho trẻ đã chứa sẵn thành phần hạ sốt. Uống thêm thuốc hạ sốt riêng có thể gây quá liều.

Luôn đọc thành phần.

Mục tiêu của hạ sốt

Là để trẻ dễ chịu, không phải để đưa nhiệt độ về bình thường bằng mọi giá.

Nếu trẻ vẫn chơi và không khó chịu — không nhất thiết phải cho thuốc.

Các biện pháp không dùng thuốc

• Mặc thoáng, không ủ kín.
• Phòng thoáng mát.
• Lau người bằng nước ấm.
• Cho uống nhiều nước.

Không lau cồn, không chườm đá, không tắm nước lạnh.

Nghẹt mũi

• Nhỏ nước muối sinh lý.
• Hút mũi nhẹ nhàng nếu trẻ chưa tự xì được.
• Làm trước khi ăn và trước khi ngủ.
• Kê cao phần đầu nệm khi ngủ.
• Giữ không khí đủ ẩm.

Ăn uống

• Không ép ăn — dễ gây nôn và sợ ăn về sau.
• Cho ăn ít một, nhiều lần.
• Đồ mềm, nguội bớt, dễ nuốt.
• Món trẻ thích trong giới hạn hợp lý.
• Ăn kém vài ngày là bình thường — trẻ sẽ ăn bù sau.

Nghỉ ngơi

• Cho trẻ ngủ nhiều.
• Hoạt động nhẹ nhàng khi trẻ muốn.
• Không ép nằm nếu trẻ muốn chơi — trẻ tự biết giới hạn.

Những việc không nên làm

• Không tự dùng kháng sinh.
• Không dùng thuốc cảm phối hợp cho trẻ nhỏ mà chưa hỏi.
• Không dùng mật ong cho trẻ dưới một tuổi.
• Không xông — nguy cơ bỏng.
• Không cạo gió, giác hơi.
• Không lau cồn.
• Không bôi tinh dầu gần mũi mà chưa hỏi bác sĩ nhi.
• Không dùng thuốc bột, viên hoàn không nhãn — nguy cơ ngộ độc chì.
• Không dùng đơn thuốc cũ hoặc đơn của trẻ khác.

Theo dõi — nhìn gì

Cách thở — quan trọng nhất

• Cởi áo, quan sát khi trẻ nằm yên hoặc ngủ.
• Có thở nhanh hơn bình thường không?
• Có rút lõm ngực không?
• Cánh mũi có phập phồng không?
• Có thở rên không?

Mức độ hoạt động

• Có chơi không?
• Có tương tác không?
• Có tỉnh táo không?

Ăn uống và tã

• Uống được bao nhiêu.
• Số tã ướt.
• Có nôn không.

Nên ghi lại

• Nhiệt độ kèm giờ đo.
• Thuốc đã cho, giờ nào.
• Lượng uống.
• Số tã ướt.
• Triệu chứng mới.

Ghi chép giúp thấy xu hướng và rất hữu ích khi đi khám.

Đưa đi khám ngay khi

• Thở nhanh, rút lõm ngực, cánh mũi phập phồng, thở rên.
• Môi tím.
• Li bì, khó đánh thức.
• Co giật.
• Bỏ ăn uống hoàn toàn.
• Nôn tất cả.
• Dấu hiệu mất nước — tã khô lâu, khóc không nước mắt, thóp lõm.
• Ban không mất khi ấn.
• Sốt cao không hạ dù đã dùng thuốc đúng.
• Đang đỡ rồi sốt lại.
• Đau tai nhiều, chảy dịch tai.
• Sốt kéo dài nhiều ngày.
• Không chơi, không cười trong nhiều giờ.
• Cứng cổ.

Và nếu cha mẹ thấy lo mà không rõ vì sao — đó vẫn là lý do chính đáng để đi khám.

Cho trẻ nghỉ học khi nào

Nên cho nghỉ khi:

• Trẻ sốt.
• Mệt nhiều, không chơi.
• Ho nhiều.
• Nôn, tiêu chảy.
• Không đủ sức tham gia hoạt động.

Nên hỏi rõ quy định của nhà trường về thời gian hết sốt trước khi trẻ trở lại lớp.

Với anh chị em trong nhà

• Rửa tay thường xuyên cho cả nhà.
• Không dùng chung cốc, khăn.
• Tách đồ chơi nếu được.
• Không ngủ chung nếu tránh được.
• Đặc biệt tách khỏi em bé sơ sinh nếu có.
• Chấp nhận rằng khó tránh hoàn toàn.

Một lời cho cha mẹ

Giai đoạn con nhỏ ốm liên tục là giai đoạn mệt mỏi thật — nhiều đêm mất ngủ, nhiều lần nghỉ làm, nhiều lo lắng.

Nhưng với phần lớn trẻ, đây là giai đoạn sẽ qua.

Việc cần làm là chăm sóc đúng từng đợt, biết dấu hiệu cần đi khám, và tin vào trực giác của mình về con.

Người ở bên con hằng ngày thường nhận ra sự khác thường trước cả khi nó thành dấu hiệu rõ ràng — và điều đó đáng được xem trọng.

Câu hỏi thường gặp