Ăn gì khi bị cảm và vì sao không nên nhịn

Chán ăn khi bị cảm là chuyện rất bình thường.

Nhưng quan niệm "bị cảm thì phải kiêng" thì không đúng.

Vì sao không nên nhịn

Cơ thể khi chống nhiễm trùng:

• Cần nhiều năng lượng hơn bình thường.
• Cần đạm để tạo kháng thể và sửa chữa mô.
• Cần vi chất cho hệ miễn dịch hoạt động.

Nhịn ăn làm:

• Mệt thêm.
• Hồi phục chậm hơn.
• Hạ đường huyết — nguy hiểm với người tiểu đường.
• Khó uống thuốc nếu thuốc cần uống sau ăn.

Nhưng không cần ép

Điều quan trọng cần rõ:

Trong vài ngày ốm, uống đủ nước quan trọng hơn ăn đủ như ngày thường.

Ăn ít hơn bình thường trong vài ngày không gây hại gì với người khoẻ mạnh.

Chán ăn thường tự hết khi khỏi bệnh, và người ta thường ăn bù sau đó.

Nguyên tắc

• Ăn được gì ăn nấy.
• Chia nhỏ bữa — ăn ít một, nhiều lần.
• Không ép nhưng cũng không nhịn.
• Ưu tiên đồ dễ tiêu.
• Uống đủ nước là ưu tiên số một.

Nên ăn gì

Khi mệt và đau họng

Ưu tiên đồ mềm, ấm, dễ nuốt:

• Cháo — dễ tiêu, có nước, có năng lượng.
• Súp, canh — vừa ăn vừa bù nước.
• Phở, miến, bún nước.
• Trứng — nguồn đạm dễ ăn.
• Sữa chua — mát, dịu họng, dễ ăn.
• Khoai nghiền, chuối.
• Sữa nếu dung nạp được.

Cố gắng có đạm

Đạm cần cho hồi phục — thịt băm nhỏ trong cháo, cá, trứng, đậu phụ, sữa.

Không cần nhiều, nhưng nên có.

Rau củ quả nếu ăn được

Nguồn vitamin tự nhiên.

Có thể nấu mềm trong cháo súp nếu khó ăn sống.

Nên hạn chế

• Đồ cay — kích thích họng đang viêm.
• Đồ chua gắt — có thể gây rát họng.
• Đồ quá nóng — làm họng khó chịu thêm.
• Đồ cứng, khô — khó nuốt khi đau họng.
• Đồ chiên rán nhiều dầu mỡ — khó tiêu khi đang mệt.
• Rượu bia — gây mất nước, ảnh hưởng hồi phục, tương tác với thuốc.
• Nước ngọt có ga nhiều đường.

Các quan niệm kiêng khem cần xem lại

"Kiêng thịt cá cho nhẹ bụng"

Cơ thể cần đạm để hồi phục.

Nếu khó ăn thì băm nhỏ, nấu mềm — chứ không cắt bỏ hẳn.

"Kiêng trứng vì nóng"

Trứng là nguồn đạm tốt và dễ ăn khi mệt.

Không có cơ sở để kiêng trứng khi bị cảm.

"Kiêng rau"

Rau cung cấp vitamin và chất xơ.

Nếu khó ăn thì nấu mềm trong canh, cháo.

"Kiêng sữa vì tạo đờm"

Quan niệm này phổ biến nhưng không có cơ sở vững chắc.

Sữa có thể tạo cảm giác đặc hơn trong miệng ở một số người, nhưng không làm tăng lượng đờm thật sự.

Nếu uống sữa thấy dễ chịu thì cứ uống — nó là nguồn dinh dưỡng tốt khi chán ăn.

Nếu thấy khó chịu thì không uống — đơn giản vậy thôi.

"Kiêng nước"

Ngược lại hoàn toàn — uống nhiều nước là việc quan trọng nhất.

Cho trẻ ăn khi ốm

Đây là phần làm cha mẹ lo lắng nhất.

Nguyên tắc

• Bù nước là ưu tiên số một, ăn là thứ hai.
• Cho ăn ít một, nhiều lần.
• Không ép — ép dễ gây nôn và làm trẻ sợ ăn về sau.
• Chọn món trẻ thích trong giới hạn hợp lý.
• Đồ mềm, nguội bớt, dễ nuốt.
• Trẻ bú mẹ: cho bú nhiều cữ hơn.

Điều cần biết

Trẻ ăn kém vài ngày khi ốm là bình thường, và trẻ thường ăn bù sau khi khỏi.

Việc sụt cân nhẹ trong đợt ốm và lấy lại sau đó là diễn biến thường gặp.

Sau khi khỏi

• Trẻ có thể ăn nhiều hơn bình thường một thời gian.
• Đây là điều tốt, để trẻ ăn theo nhu cầu.
• Cho ăn đủ chất để lấy lại.

Đi khám nếu

• Trẻ bỏ ăn uống hoàn toàn.
• Nôn tất cả, không giữ được gì.
• Có dấu hiệu mất nước.
• Không ăn được kéo dài nhiều ngày.
• Sụt cân rõ.
• Li bì, không chơi.

Với người có bệnh nền

Người tiểu đường

• Không nhịn ăn — nguy cơ hạ đường huyết, đặc biệt nếu vẫn dùng thuốc.
• Theo dõi đường huyết thường xuyên hơn khi ốm — đường huyết dễ dao động.
• Nếu không ăn được, liên hệ bác sĩ về việc điều chỉnh thuốc.
• Chú ý lượng đường trong nước uống bù nước.

Đây là nhóm cần chú ý đặc biệt khi ốm.

Người cao tuổi

• Dễ sụt cân và mất cơ khi ăn kém vài ngày.
• Nên chủ động mời ăn, mời uống.
• Ưu tiên món dễ nhai nuốt.
• Chú ý nếu ăn kém kéo dài.

Người có bệnh thận

Có thể có hướng dẫn riêng về đạm, kali và lượng nước — cần theo chỉ định của bác sĩ.

Về nước dùng gà và các món canh nóng

Món cháo gà, canh nóng được nhiều nền văn hoá dùng khi ốm.

Nó có ích thật, nhưng không phải vì phép màu nào:

• Bù nước.
• Bù muối và một ít đạm.
• Hơi ấm giúp thông mũi tạm thời.
• Dễ ăn khi chán ăn.
• Cảm giác được chăm sóc.

Những lý do đó đủ để món này xứng đáng có mặt.

Tóm lại

Không cần kiêng khem gì đặc biệt khi bị cảm.

Nguyên tắc đơn giản: uống đủ nước, ăn đồ dễ tiêu, chia nhỏ bữa, và đừng ép cũng đừng nhịn.

Câu hỏi thường gặp