Nghỉ ngơi và ngủ khi bị cảm

Trong danh sách những việc nên làm khi bị cảm, nghỉ ngơi luôn được nhắc tới — và luôn bị làm qua loa.

Vì sao nghỉ ngơi quan trọng

• Cơ thể cần năng lượng để chống nhiễm trùng — năng lượng đó phải lấy từ đâu đó.
• Giấc ngủ có vai trò trong hoạt động của hệ miễn dịch.
• Nghỉ giúp giảm căng thẳng cho cơ thể.
• Hạn chế lây cho người khác.

Ngược lại, cố gắng hoạt động như bình thường khi đang sốt thường làm bệnh kéo dài hơn.

Nghỉ thế nào cho đúng

Trong giai đoạn đang sốt

• Nghỉ thật sự — không phải nằm mà vẫn làm việc trên điện thoại.
• Ngủ khi buồn ngủ, kể cả ban ngày.
• Không đặt mục tiêu phải hoàn thành việc gì.
• Giảm tối đa các hoạt động thể lực.

Khi đã đỡ hơn

• Hoạt động nhẹ nhàng trong nhà.
• Tăng dần theo sức, không đột ngột.
• Vẫn ngủ đủ.
• Nghe cơ thể — mệt thì nghỉ.

Ngủ khi bị cảm

Nghịch lý: lúc cần ngủ nhất lại là lúc khó ngủ nhất.

Các lý do: nghẹt mũi, ho, đau họng, sốt, đau mỏi người.

Với nghẹt mũi

• Kê cao đầu — dùng thêm gối hoặc kê cao phần đầu giường.
• Nhỏ nước muối sinh lý trước khi ngủ.
• Giữ phòng đủ ẩm — không khí khô làm nghẹt hơn.
• Tắm nước ấm trước khi ngủ nếu đủ sức.
• Phòng thoáng nhưng không để gió thổi thẳng vào mặt.

Về thuốc: nếu muốn dùng thuốc giúp dễ ngủ hơn, nên hỏi dược sĩ — một số loại phù hợp uống buổi tối, một số không nên.

Với ho về đêm

• Kê cao đầu — giảm dịch chảy xuống họng.
• Uống nước ấm trước khi ngủ.
• Giữ không khí đủ ẩm.
• Với người lớn: mật ong có thể giúp dịu họng.
• Không dùng mật ong cho trẻ dưới một tuổi.
• Tránh khói thuốc hoàn toàn.

Với sốt

• Mặc thoáng, đắp mỏng.
• Phòng thoáng mát.
• Để sẵn nước cạnh giường.
• Nếu sốt làm khó ngủ nhiều, có thể dùng thuốc hạ sốt trước khi ngủ.

Chung

• Phòng tối, yên tĩnh.
• Hạn chế màn hình trước khi ngủ.
• Không cà phê, trà đặc buổi chiều tối.
• Không rượu bia.

Về việc ngủ ngày

Khi ốm, ngủ ngày là bình thường và cần thiết.

Không cần lo về việc đảo lộn giờ giấc — nhịp sinh hoạt sẽ trở lại sau khi khỏi.

Ưu tiên lúc này là để cơ thể được nghỉ.

Quay lại hoạt động bình thường

Đi làm, đi học

Như đã nói ở bài riêng: nên chờ hết sốt và cảm thấy đủ sức.

Tập thể dục

Đây là phần cần thận trọng.

Nguyên tắc:

• Không tập khi đang sốt.
• Chờ hết sốt và cảm thấy đủ sức.
• Quay lại từ từ — bắt đầu với cường độ nhẹ.
• Tăng dần trong vài ngày tới vài tuần.
• Nghe cơ thể.

Dừng ngay và đi khám nếu khi vận động có:

• Tức ngực, đau ngực.
• Hụt hơi bất thường.
• Tim đập nhanh, không đều.
• Chóng mặt.
• Mệt quá mức so với cường độ.

Các dấu hiệu này cần được đánh giá y tế, không nên bỏ qua.

Với người tập nặng

Nên quay lại chậm hơn và tăng dần cẩn thận hơn.

Việc cố tập nặng ngay sau khi ốm không mang lại lợi ích và có thể kéo dài thời gian hồi phục.

Mệt kéo dài sau khi khỏi

Đây là điều rất thường gặp, đặc biệt sau cúm.

Diễn biến bình thường

• Hết sốt nhưng vẫn thấy đuối.
• Chóng mệt khi làm việc.
• Cần ngủ nhiều hơn.
• Có thể kéo dài một tới hai tuần.
• Giảm dần theo thời gian.

Đây không phải dấu hiệu bệnh nặng thêm.

Cách xử lý

• Chấp nhận là cần thời gian.
• Ngủ đủ.
• Ăn đủ chất.
• Tăng hoạt động từ từ.
• Không tự trách vì chưa làm được như trước.

Nên đi khám nếu

• Mệt kéo dài rất lâu không cải thiện.
• Mệt nặng lên thay vì giảm.
• Kèm sốt trở lại.
• Kèm sụt cân.
• Kèm khó thở, đau ngực.
• Kèm đổ mồ hôi đêm.
• Không làm được các việc thường ngày.

Với người phải chăm người ốm

Người chăm sóc cũng cần nghỉ.

• Thay phiên nếu có nhiều người.
• Ngủ đủ — người chăm sóc thiếu ngủ dễ ốm theo.
• Ăn uống đầy đủ.
• Rửa tay thường xuyên.
• Nhận giúp đỡ khi được đề nghị.

Đặc biệt với cha mẹ có con nhỏ ốm — nhiều đêm mất ngủ liên tiếp là gánh nặng thật.

Một điều đáng nói

Văn hoá làm việc thường coi việc nghỉ khi ốm là yếu đuối.

Nhưng xét về kết quả: nghỉ đủ hai ngày rồi khoẻ lại hiệu quả hơn là làm việc uể oải một tuần — và còn không lây cho người khác.

Nghỉ ngơi khi ốm không phải là lười. Nó là cách nhanh nhất để quay lại bình thường.

Câu hỏi thường gặp