Khi nào cần đi khám và khám ở đâu

Phần lớn trường hợp cảm cúm ở người khoẻ mạnh không cần đi khám.

Nhưng có những tình huống không nên chờ — và bài này nói rõ về ranh giới đó.

Đi cấp cứu ngay

Các tình huống này không chờ, không tự xử lý:

Ở người lớn

• Khó thở nhiều, thở nhanh, hụt hơi.
• Đau hoặc tức ngực.
• Môi, đầu ngón tay tím.
• Lú lẫn, không tỉnh táo, khó đánh thức.
• Co giật.
• Ngất.
• Cứng cổ, đau đầu dữ dội, sợ ánh sáng.
• Ban trên da không mất khi ấn.

Ở trẻ em

• Thở nhanh, thở gắng sức — rút lõm ngực, cánh mũi phập phồng, thở rên.
• Môi tím.
• Li bì, khó đánh thức.
• Co giật.
• Bỏ bú hoàn toàn.
• Không có nước mắt khi khóc, tiểu rất ít.
• Ban không mất khi ấn.
• Quấy khóc liên tục không dỗ được, hoặc ngược lại quá im lặng.

Về ban không mất khi ấn: dùng cốc thuỷ tinh ấn lên vùng ban — nếu ban không mờ đi, đi cấp cứu ngay.

Nên đi khám sớm

Không cấp cứu nhưng không nên chờ:

• Sốt cao không hạ dù đã dùng thuốc đúng cách.
• Sốt kéo dài nhiều ngày không giảm.
• Đang đỡ rồi lại sốt và mệt trở lại — dấu hiệu quan trọng.
• Không uống được nước, nôn nhiều.
• Tiểu rất ít.
• Đau tai nhiều, chảy dịch tai.
• Đau xoang nhiều, đau vùng mặt.
• Đau họng dữ dội, nuốt rất khó.
• Ho ra máu.
• Triệu chứng kéo dài bất thường không giảm.
• Thở khò khè ở người có hen.

Nhóm nên đi khám sớm hơn

Với các nhóm này, ngưỡng đi khám thấp hơn:

• Trẻ dưới ba tháng có sốt — luôn đi khám.
• Trẻ nhỏ nói chung.
• Người cao tuổi.
• Thai phụ và người mới sinh.
• Người có bệnh phổi — hen, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính.
• Người có bệnh tim.
• Người tiểu đường.
• Người có bệnh thận, bệnh gan.
• Người suy giảm miễn dịch — đang điều trị ung thư, sau ghép tạng, dùng thuốc ức chế miễn dịch.

Với các nhóm này, đi khám sớm có thể có ý nghĩa — vì có thể có chỉ định thuốc kháng virus nếu là cúm, và vì cần theo dõi sát hơn.

Khám ở đâu

Về việc chọn nơi khám

Nhiều người mặc định tới bệnh viện lớn.

Nhưng với vấn đề thông thường, trạm y tế hoặc phòng khám gần nhà thường phù hợp hơn:

• Nhanh hơn, ít chờ đợi.
• Ít tiếp xúc với nguồn lây khác.
• Gần nhà, dễ quay lại nếu cần.
• Sẽ chuyển tuyến nếu cần thiết.

Điểm thứ hai đáng chú ý: ngồi chờ nhiều giờ ở nơi đông người khi đang ốm không có lợi — cho cả mình lẫn người khác.

Vai trò của dược sĩ

Với nhiều tình huống, nhà thuốc có dược sĩ là nơi đủ để:

• Tư vấn thuốc giảm triệu chứng phù hợp.
• Kiểm tra tương tác với thuốc đang dùng.
• Cho biết khi nào cần đi khám.

Đây là tư vấn miễn phí và ít người tận dụng.

Chuẩn bị cho buổi khám

Buổi khám thường ngắn — chuẩn bị giúp nó hiệu quả hơn.

Ghi lại trước

• Triệu chứng bắt đầu từ ngày nào.
• Diễn biến — nặng lên hay đang đỡ.
• Nhiệt độ đã đo — mấy độ, lúc nào.
• Các thuốc đã dùng — loại gì, từ khi nào, có đỡ không.
• Ăn uống, ngủ nghỉ thế nào.
• Có ai trong nhà cũng ốm không.

Mang theo

• Danh sách thuốc đang dùng thường xuyên — hoặc chính các hộp thuốc.
• Sổ khám bệnh cũ nếu có.
• Thẻ bảo hiểm y tế.
• Kết quả xét nghiệm gần đây nếu có.

Nhớ nói cả về thực phẩm chức năng và thảo dược đang dùng — đây là thông tin hay bị bỏ sót.

Câu nên hỏi

1. Đây là bệnh gì?
2. Cần làm gì ở nhà?
3. Bao lâu thì đỡ?
4. Dấu hiệu nào thì phải quay lại ngay?
5. Có cần kiêng gì không?
6. Bao giờ đi làm, đi học lại được?
7. Có cần tránh tiếp xúc với ai trong nhà không?

Câu số bốn quan trọng nhất — nên hỏi ở mọi buổi khám.

Giảm lây khi đi khám

• Đeo khẩu trang.
• Che miệng khi ho hắt hơi.
• Rửa tay hoặc dùng nước rửa tay khô.
• Giữ khoảng cách khi chờ.
• Hạn chế người đi cùng — chỉ một người nếu cần hỗ trợ.

Nếu không cần đi khám

Với người khoẻ mạnh, triệu chứng nhẹ:

• Nghỉ ngơi.
• Bù đủ nước.
• Giảm triệu chứng cho dễ chịu.
• Theo dõi các dấu hiệu trở nặng trong bài này.
• Hạn chế lây cho người khác.

Và nếu có gì thay đổi hoặc thấy không yên tâm — đi khám là lựa chọn hợp lý.

Đi khám rồi hoá ra không sao là kết quả tốt, không phải là phiền phức.

Câu hỏi thường gặp