Xông, súc họng, nhỏ mũi: những việc đơn giản có ích

Không phải mọi thứ giúp ích khi bị cảm đều là thuốc.

Các biện pháp đơn giản này rẻ, an toàn, và giúp dễ chịu thật — nếu làm đúng.

Súc họng nước muối

Tác dụng

• Làm dịu cảm giác rát họng.
• Làm loãng dịch đọng ở họng.
• Giữ vệ sinh vùng họng.

Không rút ngắn được thời gian bệnh, nhưng giúp dễ chịu.

Cách làm

• Dùng nước muối sinh lý mua sẵn, hoặc pha nước muối loãng bằng nước đun sôi để nguội.
• Ngậm một ngụm, ngửa cổ, khò trong họng vài chục giây.
• Nhổ ra, lặp lại vài lần.
• Nước ấm dễ chịu hơn nước lạnh.

Điểm quan trọng: phải khò sâu trong họng, không chỉ súc miệng.

Nhiều người súc miệng rồi nhổ ra — như vậy không tác động tới vùng họng.

Lưu ý

• Không pha quá mặn — gây rát và khó chịu.
• Không nuốt.
• Trẻ nhỏ chưa biết khò và nhổ thì không nên cho súc — nguy cơ sặc.
• Không dùng nước chưa đun sôi để pha.

Nhỏ mũi và rửa mũi

Nước muối sinh lý nhỏ mũi

Đây là biện pháp an toàn và có thể dùng thường xuyên.

Tác dụng:

• Làm loãng dịch mũi đặc.
• Giúp dễ xì mũi hơn.
• Làm ẩm niêm mạc.
• Giảm cảm giác khô rát.

Khác với thuốc nhỏ mũi co mạch, nước muối sinh lý không gây lệ thuộc và dùng được lâu dài.

Rửa mũi

Dùng lượng nước muối nhiều hơn để rửa khoang mũi.

Nguyên tắc an toàn:

• Chỉ dùng nước muối sinh lý hoặc dung dịch pha với nước đã đun sôi để nguội.
• Tuyệt đối không dùng nước máy chưa xử lý — đây là cảnh báo quan trọng.
• Dụng cụ phải sạch, rửa và làm khô sau mỗi lần dùng.
• Không rửa khi đang nghẹt hoàn toàn một bên — dễ đẩy dịch vào tai.
• Nghiêng đầu đúng tư thế, thở bằng miệng.
• Không xì mũi quá mạnh sau khi rửa.

Điểm về nước máy rất quan trọng: nước chưa xử lý có thể chứa vi sinh vật gây nhiễm trùng nghiêm trọng khi đưa vào khoang mũi.

Với trẻ nhỏ

• Nhỏ nước muối sinh lý rồi hút mũi nhẹ nhàng bằng dụng cụ chuyên dụng.
• Không hút quá mạnh, không hút quá nhiều lần trong ngày.
• Làm trước khi bú giúp bé bú dễ hơn.
• Hỏi bác sĩ nhi về cách làm nếu chưa quen.

Xông hơi

Thực tế về tác dụng

Xông có thể giúp:

• Thông mũi tạm thời do hơi ẩm.
• Cảm giác dễ chịu.
• Thư giãn.

Không có bằng chứng cho thấy xông rút ngắn thời gian bệnh.

Nên coi đó là biện pháp giúp dễ chịu, không phải điều trị.

Rủi ro thật — bỏng

Đây là phần quan trọng nhất.

Các tai nạn đã ghi nhận:

• Lật nồi nước sôi.
• Bỏng do hơi nóng.
• Ngồi quá gần.
• Chóng mặt ngã khi đứng dậy.

Ai không nên xông

• Trẻ nhỏ — nguy cơ bỏng rất cao.
• Đang sốt cao — làm mất nước thêm.
• Đang mất nước, nôn, tiêu chảy.
• Có bệnh tim mạch hoặc huyết áp không ổn định.
• Thai phụ.
• Người cao tuổi yếu.
• Người đang uống rượu.
• Người có bệnh hô hấp nặng.

Nếu xông, làm cho an toàn

• Đặt nồi ở vị trí vững chắc, không trên giường.
• Để nước nguội bớt.
• Giữ khoảng cách đủ xa.
• Không xông quá lâu.
• Uống nước sau khi xông.
• Đứng dậy từ từ.
• Có người ở gần.
• Ngừng ngay nếu chóng mặt, khó thở, tim đập nhanh.

Cách an toàn hơn cho trẻ

Thay vì xông trực tiếp:

• Nhỏ nước muối sinh lý.
• Giữ không khí trong phòng đủ ẩm.
• Cho bé ngồi trong phòng tắm có hơi nước ấm (không vào sát vòi nước nóng).

Về tinh dầu: một số loại không phù hợp với trẻ nhỏ, đặc biệt khi bôi gần mũi — nên hỏi bác sĩ nhi trước.

Các biện pháp đơn giản khác

Uống nước ấm

Nước ấm, trà loãng, nước cháo — giúp dịu họng và bù nước.

Mật ong

Có thể giúp dịu họng và giảm ho ở người lớn và trẻ lớn.

Tuyệt đối không dùng cho trẻ dưới một tuổi — nguy cơ ngộ độc botulinum.

Kê cao đầu khi ngủ

Giúp giảm nghẹt mũi và giảm ho về đêm.

Giữ không khí đủ ẩm

Không khí khô làm niêm mạc khó chịu hơn.

Nếu dùng máy tạo ẩm: vệ sinh thường xuyên — máy bẩn có thể phát tán nấm mốc và vi khuẩn.

Tránh khói thuốc

Khói thuốc làm nặng thêm triệu chứng và kéo dài thời gian hồi phục.

Điều này áp dụng cả với khói thuốc của người khác trong nhà.

Vì sao các biện pháp này đáng làm

Chúng:

• Rẻ hoặc miễn phí.
• An toàn nếu làm đúng.
• Không có nguy cơ tương tác thuốc.
• Dùng được cho nhiều đối tượng — kể cả thai phụ, với một số biện pháp.
• Giúp giảm nhu cầu dùng thuốc.

Với cảm — bệnh tự khỏi — thì làm cho dễ chịu trong khi chờ khỏi chính là mục tiêu hợp lý, và các biện pháp này phục vụ đúng mục tiêu đó.

Câu hỏi thường gặp