Những cách chữa cảm không có tác dụng hoặc có hại

Khi bị cảm, người ta thường làm nhiều việc để "mau khỏi".

Một số việc không có tác dụng, và một vài việc gây hại thật.

Nhóm gây hại thật

Tự uống kháng sinh

Đây là thực hành phổ biến nhất và có hại nhất.

Cảm và cúm do virus — kháng sinh không có tác dụng.

Tác hại:

• Tác dụng phụ không cần thiết — tiêu chảy, dị ứng, ảnh hưởng hệ vi sinh đường ruột.
• Góp phần gây kháng thuốc — vấn đề của cả cộng đồng.
• Tốn tiền không mang lại lợi ích.
• Có thể che lấp triệu chứng, làm chậm chẩn đoán đúng.

Vấn đề này quan trọng tới mức có một chuyên mục riêng trên trang này.

Tự yêu cầu truyền dịch

Nhiều người tin rằng truyền dịch giúp nhanh khoẻ.

Thực tế:

• Truyền dịch chỉ có chỉ định trong một số tình huống cụ thể — mất nước nặng, không uống được.
• Với người vẫn uống được nước, uống hiệu quả và an toàn hơn.

Nguy cơ của việc truyền dịch không cần thiết:

• Sốc phản vệ — có thể nguy hiểm tính mạng.
• Nhiễm trùng tại vị trí truyền hoặc nhiễm trùng máu.
• Quá tải dịch — đặc biệt nguy hiểm với người có bệnh tim, bệnh thận.
• Rối loạn điện giải nếu truyền sai loại dịch.

Đặc biệt nguy hiểm khi truyền tại nhà hoặc tại cơ sở không đủ điều kiện cấp cứu.

Đây là thực hành đã gây ra các ca tử vong.

Cạo gió, giác hơi cho trẻ nhỏ

• Da trẻ mỏng, dễ tổn thương.
• Gây đau và sợ hãi.
• Che khuất dấu hiệu bệnh thật — ví dụ ban xuất huyết.
• Nguy cơ bỏng với giác hơi bằng lửa.
• Làm chậm việc đưa trẻ đi khám.

Xông cho trẻ nhỏ

Nguy cơ bỏng rất cao — đã có nhiều ca bỏng nặng.

Với trẻ, dùng nước muối sinh lý nhỏ mũi là cách an toàn hơn.

Lau người bằng cồn hoặc rượu

Cồn hấp thu qua da, đặc biệt ở trẻ nhỏ, có thể gây ngộ độc.

Dùng nước ấm.

Đắp lá, bôi các chất lên da

Không có tác dụng với cảm, và có nguy cơ kích ứng hoặc nhiễm trùng nếu da có tổn thương.

Tinh dầu bôi gần mũi trẻ nhỏ

Một số loại có thể gây phản ứng ở đường thở của trẻ.

Nên hỏi bác sĩ nhi trước.

Dùng thuốc của người khác

Liều, thành phần, chống chỉ định khác nhau theo từng người.

Thuốc bột, viên hoàn không nhãn mác

Như đã nói trên trang về dược liệu: nguy cơ chứa chì hoặc trộn tân dược.

Đặc biệt không dùng cho trẻ.

Nhóm không có tác dụng nhưng ít hại

Uống nhiều vitamin C khi đã bị cảm

Như đã nói ở bài riêng — lợi ích khi bắt đầu uống sau khi đã bị là rất hạn chế.

Liều rất cao còn gây khó chịu tiêu hoá.

Các sản phẩm hứa "cắt cảm trong 24 giờ"

Không có sản phẩm nào làm được điều đó với cảm do virus.

Nếu thấy đỡ nhanh, thường là do bệnh đang tự khỏi hoặc do thành phần giảm triệu chứng.

Đeo khẩu trang liên tục trong nhà khi ở một mình

Không cần thiết. Khẩu trang có ích khi tiếp xúc với người khác.

Các quan niệm kiêng khem cần xem lại

"Kiêng tắm"

Không cần kiêng tắm.

Tắm nhanh bằng nước ấm trong phòng kín gió giúp dễ chịu và sạch sẽ.

Điều cần tránh:

• Tắm nước lạnh.
• Tắm quá lâu.
• Để bị lạnh sau khi tắm — lau khô và mặc ấm ngay.
• Tắm khi đang sốt cao và rất mệt — lúc đó lau người là đủ.

"Kiêng gió, kiêng quạt tuyệt đối"

Phòng cần thông thoáng — không khí tù đọng không tốt.

Điều cần tránh là để gió thổi thẳng vào người khi đang ướt mồ hôi hoặc đang sốt.

"Kiêng ăn"

Cơ thể cần năng lượng để hồi phục.

Nên:

• Ăn đồ dễ tiêu — cháo, súp, canh.
• Chia nhỏ bữa nếu ăn kém.
• Không ép ăn nhiều nhưng cũng không nhịn.
• Quan trọng nhất là uống đủ nước.

"Ủ thật ấm cho ra mồ hôi"

Ủ kín khi đang sốt làm nhiệt không thoát được.

Nên mặc thoáng, đắp mỏng.

Nếu thấy rét run thì đắp thêm cho đỡ khó chịu, nhưng không ủ kín.

"Kiêng nước hoàn toàn"

Ngược lại — uống nhiều nước là việc quan trọng nhất khi bị cảm.

Những việc thật sự nên làm

1. Nghỉ ngơi.
2. Uống đủ nước.
3. Ăn đồ dễ tiêu.
4. Giảm triệu chứng cho dễ chịu — hỏi dược sĩ về thuốc phù hợp.
5. Súc họng, nhỏ mũi nước muối.
6. Giữ phòng thoáng, đủ ẩm.
7. Tránh khói thuốc.
8. Hạn chế lây cho người khác.
9. Theo dõi dấu hiệu trở nặng.
10. Đi khám khi cần.

Một cách nhìn

Cảm là bệnh tự khỏi, và không có cách nào làm nó khỏi nhanh hơn đáng kể.

Điều đó nghe không thoả mãn — nhưng nó dẫn tới kết luận thực tế:

Việc cần làm là hỗ trợ cơ thể và tránh làm hại thêm — chứ không phải tìm một phương pháp thần kỳ nào đó.

Và phần lớn các thực hành gây hại trong bài này đều xuất phát từ mong muốn làm gì đó cho nhanh khỏi.

Câu hỏi thường gặp